برداشت طلای سفید در گلستان و اهمیت بهبود کیفیت محصول پنبه

مطهره ابراهیمی،(کارشناس ارشد اصلاح نباتات)/کاسپین‌خبر:  پنبه که به عنوان«طلای سفید»شناخته می‌شود، یکی از محصولات استراتژیک و اقتصادی استان گلستان است که هر ساله سهم قابل توجهی در اقتصاد کشاورزی این منطقه دارد.در سال زراعی جاری، برداشت پنبه از سطح ۱۲ هزار هکتار از اراضی دیم و آبی گلستان آغاز شده است و این موضوع فرصتی مناسب برای بررسی وضعیت تولید، چالش‌ها و راهکارهای ارتقای کیفیت و کمیت محصول به شمار می‌رود.

وضعیت تولید و میزان کشت پنبه در گلستان
طبق اعلام علی موسی‌خانی، رئیس اداره پنبه و دانه‌های روغنی جهادکشاورزی گلستان، در سال زراعی جاری حدود ۲۵ هزار تن وش پنبه از ۱۲ هزار هکتار زمین کشاورزی در استان برداشت خواهد شد.مناطق اصلی کشت پنبه شامل شهرستان‌های گنبدکاووس، آق‌قلا، گمیشان، گرگان، کردکوی و علی‌آباد کتول هستند که هر یک سهم قابل توجهی از تولید را به خود اختصاص داده‌اند.

برداشت محصول پنبه از مزارع دیم در شمال استان، به ویژه شهرستان‌های گنبدکاووس، گمیشان و آق‌قلا آغاز شده و تا پایان آذر ماه ادامه خواهد داشت.این زمان‌بندی برداشت با توجه به شرایط اقلیمی و مرحله رسیدگی غوزه‌ها برنامه‌ریزی شده تا کیفیت محصول حفظ شود.یکی از نکات مثبت این دوره برداشت، آمادگی ۹ کارخانه پنبه استان برای خرید محصول کشاورزان است.قیمت تضمینی اعلام شده برای خرید وش پنبه هر کیلو ۳۷ هزار تومان بوده اما برخی کارخانه‌ها بسته به کیفیت محصول، قیمت‌های بالاتری تا ۴۰ هزار تومان نیز پیشنهاد می‌کنند.این موضوع می‌تواند انگیزه مناسبی برای کشاورزان جهت ارتقای کیفیت محصول و افزایش درآمد آنان باشد.

ارقام کشت شده و تنوع محصول
در گلستان، ارقام مختلفی از پنبه کشت می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها ارقام داخلی«گلستان»،«لطیف»،«ساجدی»و«تابان»هستند.در کنار این ارقام بومی، برخی ارقام وارداتی نیز در مزارع استان کشت شده‌اند که هدف آن بهبود عملکرد و کیفیت الیاف است.تنوع ارقام کشت شده کمک می‌کند تا با توجه به شرایط اقلیمی و نیاز بازار، انتخاب‌های بهتری برای کشاورزان فراهم شود.

توصیه‌های فنی برای برداشت بهینه
برای حفظ کیفیت و افزایش ارزش اقتصادی محصول، رعایت نکات فنی در زمان برداشت پنبه بسیار مهم است:

پرهیز از برداشت غوزه‌های نارس:برداشت در زمانی که نیمی از غوزه‌ها رسیده و الیاف خشک شده باشند، بهترین زمان برداشت است تا الیاف کیفیت بالایی داشته باشند.

استفاده از گونی‌های چتایی:برای جمع‌آوری محصول باید از گونی‌هایی با الیاف کنفی یا پنبه‌ای استفاده شود که باعث کاهش آسیب به الیاف می‌شود.

عاری بودن وش‌ها از مواد خارجی:وش‌های جمع‌آوری شده نباید دارای برگ، پوسته یا هر گونه مواد خارجی باشند زیرا این موارد موجب کاهش کیفیت و افت قیمت محصول می‌شوند.

پرهیز از اختلاط وش‌های آفت زده با سالم:وش‌های ملکوک، زرد یا آفت زده نباید با وش‌های سالم مخلوط شوند تا کیفیت کلی محصول حفظ شود.

مبارزه با آفت عسلک:کنترل به موقع این آفت در زمان داشت محصول برای جلوگیری از چسبندگی الیاف و کاهش کیفیت بسیار حیاتی است.

برداشت در زمان مناسب روز:بهترین زمان برداشت، روزهای خشک و پرهیز از برداشت در صبح زود یا روزهای بارانی است تا از آسیب به الیاف جلوگیری شود.

نگهداری در محیط خشک و سرپوشیده:پس از برداشت، وش‌ها باید در شرایطی خشک و محفوظ نگهداری شوند تا از فساد و کاهش کیفیت محافظت شود.

استفاده از هورمون برگریز:این ماده به یکنواختی رسیدن غوزه‌ها کمک می‌کند و برداشت بهتری را ممکن می‌سازد.

کشت پنبه در گلستان به عنوان سرزمین طلای سفید، یک فعالیت اقتصادی مهم محسوب می‌شود که نقش بسزایی در اشتغال‌زایی و درآمد کشاورزان منطقه دارد.این محصول که از اردیبهشت‌ماه کاشته می‌شود، برداشت آن تا اواخر آذرماه ادامه دارد و به دلیل شرایط مساعد اقلیمی استان، عملکرد قابل قبولی دارد.

افزایش سطح کشت و تولید پنبه می‌تواند به توسعه صنایع نساجی، روغن‌کشی و همچنین صادرات محصول کمک کند که در نهایت به رونق اقتصادی استان خواهد انجامید.

با وجود ظرفیت‌های موجود، چالش‌هایی مانند آفت‌ها، بیماری‌ها، شرایط نامناسب برداشت و ذخیره‌سازی محصول، و نیاز به آموزش‌های فنی کشاورزان هنوز وجود دارد.توجه به این مسائل و اجرای توصیه‌های فنی می‌تواند به افزایش کیفیت و کمیت محصول کمک کند.

از سوی دیگر، استقبال کارخانه‌ها برای خرید محصول و تعیین قیمت‌های مناسب، یک فرصت ارزشمند برای تشویق کشاورزان به تولید بهتر است.همچنین تنوع ارقام کشت شده و برنامه‌های جهاد کشاورزی برای آموزش و ترویج کشاورزان، زمینه رشد و بهبود شرایط را فراهم می‌آورد.

برداشت پنبه در گلستان به عنوان طلای سفید، فرصت اقتصادی مناسبی برای کشاورزان و توسعه منطقه محسوب می‌شود.رعایت نکات فنی برداشت، مبارزه مؤثر با آفات، توجه به زمان مناسب برداشت و شرایط نگهداری محصول، از عوامل کلیدی در موفقیت این فصل برداشت هستند.همکاری نزدیک کشاورزان، کارشناسان جهاد کشاورزی و کارخانه‌های خرید می‌تواند باعث افزایش کیفیت محصول و ارتقای جایگاه اقتصادی پنبه در گلستان شود.با این اقدامات، گلستان می‌تواند به قطب مهم تولید پنبه در کشور تبدیل شده و نقش موثری در بازارهای داخلی و خارجی ایفا کند.