بازگشت علف‌های هرز پس از ۶ ماه؛ مرثیه تلخ بلندترین گنبد آجری جهان

به گزارش  کاسپین خبر  به نقل از ایرنا، این بنا که هشت ماه پیش پس از طولانی‌ترین دوره اسارت خود(از آذر ۱۳۹۸ تا شهریور ۱۴۰۴)و با هدف مرمت بخش مخروطی و حذف دائمی گیاهان موذی از حصارهای میله‌ای آهنی رها شده بود، در فاصله زمانی کوتاه، شاهد رویش دوباره این علف‌ها است.

این اتفاق اگرچه برای مردم بومی  گنبد کاووس و علاقه‌مندان به این شاهکار معماری اسلامی تکراری به نظر می‌رسد، اما به عنوان یک شکست در فرآیند مرمت و مدیریت میراث فرهنگی، موجی از انتقادات را به همراه داشته است.

شاید اگر خود امیر شمس المعالی قابوس بن وشمگیر زمانی که هزار و ۳۰ سال پیش دستور ساخت این بنا را داده بود از مهندسان و معماران می‌خواست، چاره‌ای هم برای عدم رویش احتمالی گیاه یا علف‌های هرز بر روی این بنا و یا حذف و پاکسازی آن تجویز کنند، اکنون شاهد رویش‌های متوالی علف‌های هرز بر روی این بنا و تلاش‌های نافرجام مهندسان برای حذف دائمی آن نبودیم.

تلاش برای حذف علف‌های هرز گنبدقابوس

مدیر اجرایی پایگاه میراث جهانی گنبدقابوس در گفت‌و گو با خبرنگار ایرنا ضمن تایید رویش دوباره علف‌های هرز در قسمت مخروط این بنای تاریخی، از صدور دستور مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان برای بررسی موضوع و حذف علف‌های هرز خبر داد.

محمدجواد احمدی اصل گفت:در بررسی‌های اولیه و تصاویر گرفته شده از محوطه بنای گنبدقابوس، چهار گونه علف بنام‌های«سلمه تره، خارشتر، هندوانه ابوجهل و درمنه»مشاهده شده که برای صحت و تایید دقیق گونه‌ها، نیاز به تصاویر از فاصله نزدیک است.

وی بابیان اینکه هماهنگی‌های لازم برای گرفتن تصاویر پهپادی و مشخص شدن نوع گونه علف‌ها انجام شده است، اضافه کرد:به محض مساعد بودن شرایط جوی و مشخص شدن زمان و ساعت پرواز، عملیات تصویربرداری از نزدیک قسمت مخروطی بنای گنبدقابوس و علف‌های هرز روییده بر روی آن انجام خواهد شد.

احمدی اصل ادامه داد:پس از تصویربرداری از گونه‌های علف‌های هرز، تصاویر در اختیار کارشناسان مرکز تحقیقات جهادکشاورزی گنبدکاووس برای اعلام نظر نوع سموم شیمیایی برای جهت از بین بردن علف‌های هرز قرار خواهد گرفت.

مدیر اجرایی پایگاه میراث جهانی گنبدقابوس همچنین گفت:پس از مشخص شدن نوع سموم پیشنهادی، بررسی آثار احتمالی سم‌ها بر این بنای تاریخی هم توسط کارشناسان میراثی انجام خواهد شد تا عملیات مبارزه با علف‌های هرز، در وهله نخست آسیبی به قسمت مخروطی گنبدقابوس وارد نکند یا کمترین آسیب را داشته باشد.

وی با اذعان به اینکه رویش دوباره علف‌های هرز بر قسمت مخروطی گنبدقابوس سبب گله‌مردم گنبدکاووس و علاقمندان به این بنای تاریخی شده، خاطرنشان کرد:همه تلاش مجموعه میراث فرهنگی گلستان و این شهرستان انجام صحیح عملیات حذف علف‌های هرز است که به نحو احسن و با استفاده از پهپاد انجام خواهد شد.

گنبدقابوس، بلندترین برج و گنبد آجری جهان و مقبره«قابوس بن وشمگیر»، بنایی ساخته شده با آجر و ملات گچ و بازمانده از سده چهارم هجری است که بر فراز تپه‌ای خاکی با ارتفاع ۱۵ متر در مرکز شهر گنبدکاووس بنا شده‌است.

این شاهکار معماری اسلامی از کف تپه‌ای که روی آن واقع شده تا زیر قاعده مخروط، ۳۷ متر و ارتفاع گنبد مخروطی آن نیز از کف قاعده تا رأس آن ۱۸ متر است که روی هم رفته ارتفاع آن به ۵۵ متر می‌رسد البته با احتساب ارتفاع تپه، ارتفاع نهایی گنبدقابوس از سطح زمین تا نوک آن ۷۰ متر است.

بدنه خارجی مدور این بنا دارای ۱۰ ترک(مانند ستاره ۱۰ پر)است که به فواصل مساوی از یکدیگر قرار دارند و در هر ترک آن عبارتی آجری و کتیبه‌ای شکل با خط کوفی نوشته شده و ورودی بنا دارای سردر هلالی و گلویی مقرنسی است که یکی از نخستین مقرنس کاری‌ها در معماری اسلامی ایران محسوب می‌شود.

کتیبه‌های گنبد قابوس با خط کوفی بنایی(معقلی)در عین سادگی کامل خوانا و برجسته هستند که در ۲ ردیف در بدنه بنا در قاب‌های مستطیلی به طور قرینه در بالا و پایین تکرار شده‌اند که متن آن به شرح ذیل است«بسم الله الرحمن الرحیم، هذا القصر العالی، الامیر شمس‌المعالی، الامیر ابن الامیر، قابوس بن وشمگیر، امر ببنائه فی حیاته، سنة سبع و تسعین و ثلثمائة قمریة و سنة خمس و سبعین و ثلثمائة شمسیة».

برگردان پارسی این کتیبه‌ها چنین است که«به نام خداوند بخشنده مهربان، این است کاخ باشکوه، امیر شمس معالی، امیر پسر امیر، کاووس فرزند وشمگیر، فرمان داد به ساخت آن در دوران زندگی اش، سال ۳۹۷ هجری قمری و سال سیصد و هفتاد و پنج خورشیدی».